ठाण्यातील व्यक्तीची जर्मन कंपनीतील बनावट नोकरीच्या आमिषाने १२.६७ लाख रुपयांची फसवणूक

1. पीडित व्यक्तीची पार्श्वभूमी

ठाणे जिल्ह्यातील ५५ वर्षीय विशाल प्रमोद हे नोकरीच्या नवीन संधीच्या शोधात होते. करिअरमध्ये पुढे जाण्याच्या प्रयत्नात असताना त्यांना एका प्रसिद्ध जर्मन बहुराष्ट्रीय कंपनीशी संबंधित नोकरीची ऑफर मिळाली. मात्र, ही ऑफर पुढे सायबर फसवणुकीचे माध्यम ठरली.

२. फसवणुकीचा घटनाक्रम

फेब्रुवारी ते एप्रिल या सुमारे तीन महिन्यांच्या कालावधीत प्रमोद यांच्याशी काही व्यक्तींनी फोन आणि ऑनलाइन माध्यमातून संपर्क साधला. त्यांनी स्वतःला एका प्रसिद्ध जर्मन कंपनीचे भरती अधिकारी असल्याचे सांगून, कंपनीतील एका पदासाठी प्रमोद यांची निवड झाल्याचे भासवले.

यानंतर त्यांना भरती प्रक्रियेतील विविध टप्पे पूर्ण करण्यास सांगण्यात आले. या प्रक्रियेत वेगवेगळ्या कारणांसाठी त्यांच्याकडून ऑनलाइन पैसे मागण्यात आले. प्रमोद यांनी हप्त्यांमध्ये पैसे ट्रान्सफर केले आणि अखेर एकूण १२,६७,१३५ रुपये गमावले. मात्र, त्यांना नोकरी किंवा नियुक्तीपत्र मिळाले नाही.

फसवणूक झाल्याचे लक्षात आल्यानंतर प्रमोद यांनी २० जुलै रोजी कल्याण येथील बाजारपेठ पोलीस ठाण्यात तक्रार दाखल केली. पोलिसांनी पायल शर्मा, अनुज कुमार आणि श्रीकांत ढवपंती यांच्याविरुद्ध एफआयआर दाखल केला असून, तपास सुरू आहे.

३. फसवणुकीसाठी वापरण्यात आलेली कार्यपद्धती

सायबर गुन्हेगारांनी बनावट भरती प्रक्रिया तयार करून ती अधिकृत असल्याचा आभास निर्माण केला. त्यांनी नामांकित जर्मन कंपनीचे नाव वापरून ऑफरला विश्वासार्हता देण्याचा प्रयत्न केला.

मोठी रक्कम एकाच वेळी मागण्याऐवजी पैसे वेगवेगळ्या टप्प्यांशी जोडण्यात आले. भरती, प्रशिक्षण आणि इतर प्रक्रियांच्या नावाखाली टप्प्याटप्प्याने रक्कम मागितल्याने प्रत्येक पेमेंट ही स्वतंत्र मागणी न वाटता प्रक्रियेचाच भाग असल्याचे भासवले गेले.

संपूर्ण व्यवहार फोन आणि ऑनलाइन माध्यमातून करण्यात आला. प्रत्यक्ष भेट किंवा संबंधित कंपनीच्या कार्यालयात जाऊन पडताळणी करण्याची संधी पीडिताला मिळाली नाही.

४. सायबर गुन्हेगारांनी वापरलेले भावनिक डावपेच

या फसवणुकीत चांगली नोकरी, आर्थिक स्थैर्य, प्रतिष्ठा आणि करिअरमध्ये प्रगती करण्याच्या इच्छेचा फायदा घेण्यात आला. मोठ्या बहुराष्ट्रीय कंपनीचे नाव वापरल्यामुळे ऑफर खरी असल्याचा विश्वास निर्माण करणे सोपे झाले.

“प्रशिक्षण”, “कागदपत्रे”, “पुष्टीकरण” आणि “भरती प्रक्रिया” यांसारख्या परिचित शब्दांचा वापर करून पैशांची मागणी ही सामान्य भरती प्रक्रियेचा भाग असल्याचे भासवण्यात आले. आधीच पैसे भरल्यानंतर ते वाया जाऊ नयेत आणि नोकरीची संधी गमावू नये, या मानसिक दबावामुळे पीडित व्यक्ती पुढील मागण्यांना प्रतिसाद देत राहिली.

५. फसवणुकीचा परिणाम

या प्रकरणात प्रमोद यांचे १२.६७ लाख रुपयांचे आर्थिक नुकसान झाले. एवढी मोठी रक्कम गमावल्यामुळे त्यांच्या आर्थिक नियोजनावर परिणाम होऊ शकतो.

आर्थिक नुकसानीव्यतिरिक्त, विश्वासघात आणि मानसिक तणावाचाही सामना करावा लागू शकतो. नोकरीची संधी खरी असल्याचा विश्वास निर्माण झाल्यानंतर संपूर्ण प्रक्रिया बनावट असल्याचे समोर आल्याने भावनिक धक्का बसू शकतो. पैसे परत मिळण्याबाबतची अनिश्चितताही या नुकसानीत भर घालते.

६. अशा फसवणुकीपासून सुरक्षित राहण्यासाठी उपाय

नोकरीची ऑफर मिळाल्यास तिची स्वतंत्रपणे पडताळणी करणे आवश्यक आहे. कंपनीचे अधिकृत करिअर पेज तपासावे आणि कंपनीच्या अधिकृत संकेतस्थळावर उपलब्ध असलेल्या संपर्क माध्यमातून HR विभागाशी थेट संपर्क साधावा. ऑफर देणाऱ्या व्यक्तीने दिलेल्या क्रमांकावर किंवा लिंकवरच अवलंबून राहू नये.

नोकरीसाठी नोंदणी, प्रशिक्षण, प्रक्रिया किंवा पुष्टीकरण शुल्क मागितले जात असल्यास सावध राहावे. नियुक्तीपत्र, कंपनीचे अधिकृत लेटरहेड आणि कंपनीच्या अधिकृत ईमेल डोमेनची पडताळणी करावी.

फसवणुकीचा संशय आल्यास पैसे देणे त्वरित थांबवावे. फसवणूक झाल्यास www.cybercrime.gov.in या राष्ट्रीय सायबर गुन्हे तक्रार पोर्टलवर किंवा १९३० या हेल्पलाइन क्रमांकावर त्वरित तक्रार नोंदवावी. वेळेत तक्रार केल्यास फसवणुकीचे व्यवहार रोखण्यासाठी संबंधित यंत्रणांना मदत होऊ शकते.

लगेच काय करावे