नोकरीच्या आमिषापासून सायबर गुन्ह्याच्या जाळ्यापर्यंत: नोएडा प्रकरणात तरुणांना परदेशात पाठवून सायबर फसवणुकीत ढकलल्याचा आरोप

नोएडा, जानेवारी २०२६: नोएडातील एका रहिवाशाला चांगल्या पगाराच्या परदेशी नोकरीचे आमिष दाखवून थायलंडला नेण्यात आले आणि त्यानंतर कथितपणे म्यानमारमध्ये नेऊन सायबर गुन्हेगारी सिंडिकेटसाठी काम करण्यास भाग पाडण्यात आले. या प्रकरणात भारतीय तरुणांना दक्षिण-पूर्व आशियातील सायबर गुन्हेगारी नेटवर्कपर्यंत पोहोचवणाऱ्या कथित भरती एजंटला अटक करण्यात आली.

१. पीडिताची पार्श्वभूमी

नोएडा येथील सेक्टर 73 परिसरातील एका रहिवाशाने परदेशात चांगल्या पगाराची नोकरी मिळण्याच्या आशेने एका भरती एजंटशी संपर्क साधला. आरोपीने सोशल मीडियाच्या माध्यमातून थायलंडमध्ये डेटा-एंट्रीच्या नोकरीच्या जाहिराती केल्या होत्या. या नोकरीसाठी दरमहा ₹1.5 लाखांहून अधिक पगार, राहण्याची आणि जेवणाची सुविधा देण्याचे आश्वासन दिल्याचे पोलिसांनी सांगितले. तक्रारदाराने कथित नोकरीसाठी ₹80,000 भरले आणि जुलै 2025 मध्ये थायलंडला प्रवास केला. मात्र, पोलिसांच्या माहितीनुसार त्याला पुढे म्यानमारमध्ये नेण्यात आले आणि तेथे सायबर गुन्हेगारी करणाऱ्या एका टोळीच्या ताब्यात देण्यात आले.

२. घटनांची मालिका

या प्रकरणाची सुरुवात सोशल मीडियावरील परदेशी नोकरीच्या जाहिरातीपासून झाली. आरोपीने उमेदवारांना मुलाखतीसाठी बोलावून प्रवासाच्या व्यवस्थेसाठी ₹80,000 ते ₹1 लाखांपर्यंत रक्कम घेतल्याचे पोलिसांनी सांगितले. थायलंडमध्ये पोहोचल्यानंतर तक्रारदाराला कथितरीत्या म्यानमारमध्ये नेण्यात आले. तेथे त्याला सायबर फसवणूक करणाऱ्या टोळीसाठी काम करण्यास भाग पाडल्याचा आरोप आहे. पोलिसांच्या म्हणण्यानुसार, त्याच्याकडून बनावट सोशल मीडिया प्रोफाइलचा वापर करून ऑनलाइन व्यक्तींशी संपर्क साधला जात होता. पुढे त्याला फसवणुकीच्या योजनांमध्ये सहभागी होण्यास भाग पाडण्यात आले. नोव्हेंबर 2025 मध्ये भारतीय आणि दक्षिण-पूर्व आशियाई यंत्रणांच्या समन्वित कारवाईत त्याची सुटका झाल्याचे पोलिसांनी सांगितले. भारतात परतल्यानंतर त्याने नोएडा सायबर पोलिसांकडे तक्रार केली आणि त्यानंतर आरोपीला अटक करण्यात आली. पोलिसांच्या तपासात आरोपीने किमान सहा भारतीय तरुणांना परदेशात पाठविल्याचा संशय व्यक्त करण्यात आला असून, या नेटवर्कमध्ये आणखी व्यक्ती सहभागी आहेत का, याचा तपास सुरू आहे.

३. सायबर गुन्हेगारांनी वापरलेली पद्धत

या प्रकरणात बनावट भरती, मानव तस्करी आणि जबरदस्तीने सायबर गुन्ह्यात सहभागी करून घेणे अशा पद्धती एकत्रितपणे वापरल्याचा आरोप आहे. सुरुवातीला सोशल मीडियावर आकर्षक परदेशी नोकरीची जाहिरात, मोठ्या पगाराचे आश्वासन आणि भरतीची प्रक्रिया यांचा वापर करून विश्वास निर्माण करण्यात आला. उमेदवार परदेशात पोहोचल्यानंतर परिस्थिती बदलल्याचा आरोप आहे. पोलिसांच्या माहितीनुसार, तक्रारदाराला म्यानमारमध्ये नेऊन ऑनलाइन फसवणुकीच्या कामात सहभागी होण्यास भाग पाडण्यात आले. फेसबुक, इन्स्टाग्राम आणि टिंडरसारख्या प्लॅटफॉर्मवर बनावट प्रोफाइलद्वारे लोकांशी संपर्क साधून त्यांचा विश्वास संपादन करण्याचे काम त्याच्याकडून करून घेतल्याचे सांगण्यात आले.

४. भावनिक घटकांचा गैरवापर

या कथित भरती प्रक्रियेत आर्थिक स्थैर्य आणि परदेशात नोकरी मिळवण्याची इच्छा यांचा फायदा घेण्यात आला. दरमहा ₹1.5 लाखांहून अधिक पगार आणि राहण्याची सुविधा यामुळे ही संधी विश्वासार्ह व आकर्षक वाटू शकत होती. मात्र, परदेशात पोहोचल्यानंतर तक्रारदाराला कथितरीत्या शारीरिक आणि मानसिक दबावाला सामोरे जावे लागले. नोकरीचे आश्वासन आणि प्रत्यक्ष परिस्थिती यातील हा फरक महत्त्वाचा इशारा आहे. खरी नोकरी व्यक्तीचे स्वातंत्र्य, संपर्क किंवा हालचालींवरील नियंत्रण हिरावून घेत नाही.

५. परिणाम

या प्रकरणातून दिसून येते की सोशल मीडियावरील एक सामान्य वाटणारी नोकरीची जाहिरात अत्यंत गंभीर आंतरराष्ट्रीय गुन्हेगारी जाळ्याचे प्रवेशद्वार ठरू शकते. तक्रारदाराने ₹80,000 भरून परदेशात नोकरीच्या अपेक्षेने प्रवास केला; मात्र त्याला कथितरीत्या सायबर फसवणुकीत सहभागी होण्यास भाग पाडण्यात आले. आरोपीने किमान सहा तरुणांना परदेशात पाठवल्याचा पोलिसांचा संशय असून व्यापक नेटवर्कचा तपास सुरू आहे. आरोपीचा मोबाईल फोन जप्त करण्यात आला असून त्याच्या बँक खात्यांचीही तपासणी केली जात आहे. परदेशातील संबंधित व्यक्तींशी त्याचे संबंध शोधण्याचा प्रयत्न सुरू आहे.

६. सुरक्षित राहण्यासाठी उपाय

१. परदेशातील नोकरीची स्वतंत्र पडताळणी करा. फक्त Instagram, WhatsApp किंवा भरती करणाऱ्याने दिलेल्या वेबसाइटवर विश्वास ठेवू नका. २. मोठ्या भरती किंवा प्रवास शुल्काबाबत सावध रहा. नोकरी निश्चित होण्यापूर्वी मोठी रक्कम मागितल्यास त्याची स्वतंत्रपणे पडताळणी करा. ३. नोकरीचे स्वरूप स्पष्ट आहे का ते तपासा. अत्यंत कमी कामासाठी असामान्यपणे मोठा पगार देणाऱ्या अस्पष्ट ऑनलाइन किंवा डेटा-एंट्री नोकरीकडे सावधपणे पाहा. ४. कुटुंबीयांना माहिती द्या. नोकरी देणारी कंपनी, एजंट, देश, प्रवास आणि राहण्याची माहिती विश्वासू व्यक्तींना सांगा. ५. नोकरीच्या अटी अचानक बदलल्यास सावध व्हा. ठरलेल्या ठिकाणाऐवजी दुसरीकडे नेणे, कागदपत्रे किंवा फोन काढून घेणे किंवा नोकरीशी संबंध नसलेले काम करण्यास भाग पाडणे हे गंभीर इशारे आहेत.

लगेच काय करावे